📖 Từ điển Thuật ngữ Đầy đủ (Full Glossary v2.2.0)

Hướng dẫn tra cứu và học tập

Tìm kiếm: Sử dụng thanh công cụ ở góc trên bên phải hoặc nhấn Ctrl + F để tìm kiếm bất kỳ từ khóa Anh - Việt nào.
Độ quan trọng: * 🔴 Cao: Bắt buộc phải thuộc nằm lòng (xuất hiện trong mọi đề thi).
- 🟡 Trung bình: Cần hiểu bản chất (thường dùng làm các đáp án gây nhiễu).
- 🔵 Thấp: Chỉ cần đọc qua để biết (thường thuộc các module Advanced hoặc Agile).
Nguồn: Trích xuất 100% từ IREB CPRE Glossary v2.2.0 và đối chiếu với bản dịch tiếng Việt Handbook v1.3.0.

🔝 THUẬT NGỮ TRỌNG TÂM (ĐỘ QUAN TRỌNG CAO 🔴)

Đây là nhóm các từ khóa "cốt tử" của CPRE Foundation Level. Bạn cần ghi nhớ từng chữ trong định nghĩa tiếng Anh để tránh bẫy của IREB.

Requirements Engineering (Kỹ nghệ Yêu cầu) 🔴

EN: The systematic and disciplined approach to the specification and management of requirements with the goal of understanding the stakeholders’ desires and needs and minimizing the risk of delivering a system that does not meet these desires and needs.
VN: Cách tiếp cận có hệ thống và kỷ luật đối với việc đặc tả và quản lý các yêu cầu, với mục tiêu hiểu được mong muốn và nhu cầu của các bên liên quan và giảm thiểu rủi ro bàn giao hệ thống không đáp ứng được những mong muốn đó.

Requirement (Yêu cầu) 🔴

EN: 1. A need perceived by a stakeholder. 2. A capability or property that a system shall have. 3. A documented representation of a need, capability or property.
VN: 1. Một nhu cầu được nhận thức bởi một bên liên quan. 2. Một khả năng/thuộc tính mà hệ thống phải có. 3. Biểu diễn được tài liệu hóa của nhu cầu/khả năng đó.

Stakeholder requirement (Yêu cầu của bên liên quan) 🟡

EN: A requirement expressing a stakeholder desire or need.
VN: Yêu cầu thể hiện mong muốn hoặc nhu cầu của một bên liên quan (thường được viết từ góc nhìn của họ).

System requirement (Yêu cầu hệ thống) 🟡

EN: A requirement pertaining to a system.
VN: Yêu cầu liên quan đến hệ thống (bao gồm yêu cầu chức năng, chất lượng và ràng buộc).

Stakeholder (Bên liên quan) 🔴

EN: A person or organization who influences a system's requirements or who is impacted by that system.
VN: Một người hoặc tổ chức có ảnh hưởng đến các yêu cầu của hệ thống hoặc bị tác động bởi hệ thống đó.

System (Hệ thống) 🔴

EN: 1. In general: A principle for ordering and structuring. 2. In engineering: A coherent, delimitable set of elements that—by coordinated action—achieve some purpose.
VN: Một tập hợp nhất quán các yếu tố có thể phân định — thông qua hành động phối hợp — đạt được một mục đích nhất định.

System Boundary (Ranh giới hệ thống) 🔴

EN: The boundary between a system and its surrounding context.
VN: Ranh giới giữa một hệ thống và bối cảnh xung quanh nó (nơi chứa các giao diện bên ngoài).

Context / System Context (Bối cảnh hệ thống) 🔴

EN: The part of a system's environment being relevant for understanding the system and its requirements.
VN: Phần môi trường của một hệ thống có liên quan đến việc thấu hiểu hệ thống và các yêu cầu của nó.

Context Boundary (Ranh giới bối cảnh) 🔴

EN: The boundary between the context of a system and those parts of the application domain that are irrelevant for the system and its requirements.
VN: Ranh giới phân tách phần bối cảnh có liên quan khỏi những phần không liên quan của miền ứng dụng.

Validation (Thẩm định) 🔴

EN: The process of confirming that an item (a system, a work product or a part thereof) matches its stakeholders' needs.
VN: Quá trình xác nhận rằng các yêu cầu phù hợp với nhu cầu của các bên liên quan ("Làm đúng yêu cầu chưa?").

Verification (Xác minh) 🔴

EN: The process of confirming that an item (a system, a work product, or a part thereof) fulfills its specification.
VN: Quá trình xác nhận rằng một sản phẩm công việc thỏa mãn các yêu cầu đã được đặc tả ("Làm hệ thống đúng cách chưa?").

Requirements Elicitation (Khơi gợi yêu cầu) 🔴

EN: The process of seeking, capturing and consolidating requirements from available sources, potentially including the re-construction or creation of requirements.
VN: Quá trình tìm kiếm, nắm bắt và củng cố các yêu cầu từ các nguồn có sẵn.

Functional Requirement (Yêu cầu chức năng) 🔴

EN: A requirement concerning a result or behavior that shall be provided by a function of a system.
VN: Yêu cầu quan tâm đến một kết quả hoặc hành vi phải được cung cấp bởi một chức năng của hệ thống.

Quality Requirement (Yêu cầu chất lượng) 🔴

EN: A requirement that pertains to a quality concern that is not covered by functional requirements.
VN: Yêu cầu liên quan đến các mối quan tâm về chất lượng (hiệu năng, bảo mật, tính khả dụng...).

Constraint (Ràng buộc) 🔴

EN: A requirement that limits the solution space beyond what is necessary to satisfy functional and quality requirements.
VN: Yêu cầu giới hạn không gian giải pháp vượt mức cần thiết để đáp ứng các yêu cầu chức năng và chất lượng.

Baseline (Đường cơ sở) 🔴

EN: A stable, change-controlled configuration of work products.
VN: Một cấu hình ổn định, được kiểm soát thay đổi của một tập hợp các sản phẩm công việc (dùng làm cơ sở phát triển tiếp theo).

Configuration (Cấu hình) 🔴

EN: A consistent set of logically coherent items. The items are individually identifiable work products in at most one version per item.
VN: Một tập hợp nhất quán các mục gắn kết hợp lý logic với nhau (mỗi mục tối đa có một phiên bản).

Traceability (Khả năng truy xuất) 🔴

EN: The ability to trace a requirement back to its origins, forward to its implementation, and to requirements it depends on.
VN: Khả năng truy xuất một yêu cầu ngược về nguồn gốc, tiến tới việc triển khai, và giữa các yêu cầu phụ thuộc nhau.

Work Product / Artifact (Sản phẩm công việc) 🔴

EN: A recorded, intermediate or final result generated in a work process.
VN: Một kết quả trung gian hoặc cuối cùng được ghi lại, được tạo ra trong một quy trình làm việc.

📋 TỪ ĐIỂN ĐẦY ĐỦ A-Z (CÁC THUẬT NGỮ CÒN LẠI)

A

Acceptance (Nghiệm thu) 🟡: The process of assessing whether a system satisfies all its requirements.
Acceptance criteria (Tiêu chí chấp nhận) 🟡: The criteria that a work product must satisfy to be accepted by the stakeholders.
Acceptance test (Kiểm thử nghiệm thu) 🟡: A test that assesses whether a system satisfies its requirements.
Activity (Hoạt động) 🟡: An action or a set of actions that a person or group performs to accomplish a task.
Activity diagram (Biểu đồ hoạt động) 🔵: A diagram type in UML which models the flow of actions in some part of a system.
Activity model (Mô hình hoạt động) 🔵: A model of the flow of actions in some part of a system.
Actor (Tác nhân) 🟡: A person in some role, a system or a technical device that interacts with the subject under consideration.
Adequacy (Tính thỏa đáng) 🟡: The degree to which a requirement expresses the stakeholders' true and agreed desires and needs.
Agile (Linh hoạt) 🔵: A development approach which builds a product incrementally by dividing work into iterations of fixed duration (timeboxes).
Ambiguity (Sự mơ hồ) 🟡: The contrary of unambiguity.
Application domain (Miền ứng dụng) 🟡: Those parts of the real world that are relevant for determining the context of a system.
Apprenticing (Học việc) 🟡: An elicitation technique where the Requirements Engineer acts as an apprentice to a master (user).
Association (Liên kết) 🔵: In UML: A relationship between two classes in a UML class model.
Attribute (Thuộc tính) 🟡: A characteristic property of an entity or an object.

B

Backlog / Product backlog (Danh sách tồn đọng) 🔵: An ordered, typically prioritized collection of work items.
Backlog item (Hạng mục tồn đọng) 🔵: An individual element of a backlog (requirements, stories, tasks, defects).
Behavior (Hành vi) 🟡: The way in which a system reacts to stimuli, changes its state and produces observable results.
Behavior model (Mô hình hành vi) 🟡: A model describing the behavior of a system (e.g., state machine).
Branch (Nhánh) 🟡: A line of configurations or work product versions that forks away from the main line.
Burndown chart (Biểu đồ sụt giảm) 🔵: A diagram plotting the work items that remain to accomplish on a time scale.
Business Case (Luận điểm kinh doanh) 🟡: A justification for a proposed project based on its estimated costs and anticipated benefits.
Business requirement (Yêu cầu nghiệp vụ) 🟡: A requirement stating a business goal, objective or need of an organization.

C

Cardinality / Multiplicity (Bản số) 🔵: The minimum and maximum number of objects in a relationship.
Change control board / CCB (Ban Kiểm soát Thay đổi) 🟡: A committee of client and supplier representatives that decides on change requests.
Change management (Quản lý thay đổi) 🟡: A controlled way to effect or deny a requested change of a work product.
Change request (Yêu cầu thay đổi) 🟡: A well-argued request for changing one or more baselined requirements.
Changeability (Tính có thể thay đổi) 🟡: -> Xem Modifiability.
Class / Class diagram / Class model (Lớp / Biểu đồ lớp / Mô hình lớp) 🔵: A representation of a set of objects of the same kind by describing structure and behavior.
Client (Khách hàng đặt mua) 🟡: A person or organization who orders a system, a product or a service to be built.
Commonality (Tính chung) 🔵: The parts of a product line that are shared by all its members.
Completeness (Tính đầy đủ) 🟡: For a single req: self-contained. For a work product: contains all known requirements.
Compliance / Conformity (Sự tuân thủ / Phù hợp) 🟡: The adherence of a work product to standards, conventions, regulations, laws.
Component (Thành phần) 🟡: A delimitable part of a system.
Composition (Thành phần cấu tạo) 🔵: An item that is composed of a set of items; forming a whole-part relationship.
Conflict / Requirements conflict (Xung đột yêu cầu) 🟡: A situation where two or more requirements cannot be satisfied together, or stakeholders disagree.
Consistency (Tính nhất quán) 🟡: The degree to which a set of requirements is free of contradicting statements.
Context diagram / Context model (Biểu đồ bối cảnh / Mô hình bối cảnh) 🟡: A diagrammatic representation of a context model.
Control flow (Luồng điều khiển) 🔵: The order in which a set of actions is executed.
Correctness (Tính chính xác) 🟡: The degree to which the information contained in a work product is provably true.
Customer (Khách hàng thụ hưởng) 🟡: A person or organization who receives a system, a product or a service.
Customer requirements specification (Đặc tả yêu cầu của khách hàng) 🟡: A coarse description of the required capabilities from the customer's perspective.

D

Data flow / Data flow model (Luồng dữ liệu) 🔵: A sequence of data items flowing from a producer to a consumer.
Decision table (Bảng quyết định) 🔵: A tabular representation of a complex decision.
Defect / Bug / Fault (Khiếm khuyết / Lỗi) 🟡: An imperfection or deficiency in a work product that impairs its intended use.
Delighter (Yếu tố phấn khích) 🟡: A requirement that a stakeholder does not explicitly expect. If satisfied, it increases satisfaction significantly.
Design (Thiết kế) 🟡: A plan or drawing produced to show how something will look, function or be structured.
Dissatisfier (Yếu tố bất mãn / Nền tảng) 🟡: A requirement that a stakeholder takes for granted. If not satisfied, it causes extreme dissatisfaction.
Document template (Mẫu tài liệu) 🟡: A template providing a predefined skeleton structure for a document.
Domain / Domain model (Miền / Mô hình miền) 🟡: A range of relevant things (for some given matter).
Domain Assumption (Giả định miền) 🟡: An assumption about phenomena in the world that a system must rely on.
Domain requirement (Yêu cầu miền) 🟡: A domain property in the context of a system that is required to hold.

E - F - G

Effectiveness (Tính hiệu quả) 🟡: The degree to which an item produces the intended results.
Efficiency (Tính hiệu suất) 🟡: The degree to which resources are expended in relation to results achieved.
Elaboration (Xây dựng chi tiết) 🟡: An umbrella term for requirements elicitation, negotiation and validation.
End user (Người dùng cuối) 🟡: -> Xem User.
Entity / ER Model (Thực thể / Mô hình Thực thể-Liên kết) 🔵: An individual item which has an identity and does not depend on another item.
Entity-relationship diagram / model (Biểu đồ / Mô hình ER) 🔵: A model of data relevant for a system, consisting of entity types, attributes and relationships.
Epic (Yêu cầu lớn / Sử thi) 🔵: A description of a stakeholder need typically larger than what can be implemented in a single iteration.
Error (Lỗi thao tác người dùng) 🟡: A human action that produces an incorrect result.
Evolutionary prototype (Nguyên mẫu tiến hóa) 🟡: A pilot system forming the core of a system to be developed.
Explicit Shared Understanding (Hiểu biết chung tường minh) 🟡: Achieved through carefully elicited, documented, and agreed requirements.
Exploratory prototype (Nguyên mẫu khám phá) 🟡: A throwaway prototype used to create shared understanding or clarify requirements.
Fault tolerance (Khả năng chịu lỗi) 🔵: The capability of a system to operate as intended despite the presence of faults.
Feasibility (Tính khả thi) 🟡: The degree to which a requirement for a system can be implemented under existing constraints.
Feature / Feature model (Tính năng / Mô hình tính năng) 🟡: A distinguishing characteristic of a system that provides value for stakeholders.
Form template (Mẫu biểu diễn) 🟡: A template providing a form with predefined fields to be filled-in.
Functionality (Chức năng tính) 🟡: The capabilities of a system as stated by its functional requirements.
Glossary (Bảng thuật ngữ) 🟡: A collection of definitions of terms that are relevant in some domain.
Goal / Goal model (Mục tiêu / Mô hình mục tiêu) 🟡: A desired state of affairs that a stakeholder wants to achieve.

H - I - K - L - M - N

Homonym (Từ đồng âm khác nghĩa) 🟡: A term looking identical to another term but having a different meaning.
Implicit Shared Understanding (Hiểu biết chung ngầm định) 🟡: Based on shared knowledge about needs, visions, context, etc.
Increment (Phần gia tăng) 🔵: An addition to a system under development that extends, enhances or refactors the existing parts.
Inspection (Kiểm tra hình thức) 🟡: A formal review of a work product by a group of experts according to given criteria.
Interaction model (Mô hình tương tác) 🔵: A model describing the interaction between a system and its environment.
Item (Mục / Phần tử) 🟡: Anything which is perceivable or conceivable.
Iteration / Sprint (Vòng lặp) 🔵: A timeboxed unit of work in which a team implements an increment to the system.
Kind of requirement (Loại yêu cầu) 🟡: A classification into system, project, and process requirements.
Language / Modeling language / Natural language (Ngôn ngữ...) 🟡: Các hệ thống ngôn ngữ (tự nhiên, mô hình hóa) dùng để giao tiếp trong RE.
Maintainability (Tính bảo trì) 🟡: The ease with which a system can be modified by the intended maintainers.
Method / Methodology (Phương pháp / Phương pháp luận) 🟡: The systematic application of a technique (or a set of techniques).
Mock-up (Mô hình phỏng dựng) 🟡: A medium-fidelity prototype that demonstrates characteristics of a user interface without real functionality.
Model (Mô hình) 🟡: An abstract representation of an existing part of reality or a part of reality to be created.
Modeling language (Ngôn ngữ mô hình hóa) 🔵: A language for expressing models.
Modifiability (Tính có thể sửa đổi) 🟡: The degree to which a work product or system can be modified without degrading its quality.
Native prototype (Nguyên mẫu bản địa/thực thi) 🟡: A high-fidelity prototype that implements critical parts of a system.
Necessity (Tính cần thiết) 🟡: The degree to which an individual requirement is a necessary part of the requirements specification.
Non-functional requirement (Yêu cầu phi chức năng) 🟡: A quality requirement or a constraint.

O - P - Q - R

Object / Object model (Đối tượng / Mô hình đối tượng) 🔵: An individual item which has an identity, is characterized by the values of its attributes.
Performance requirement (Yêu cầu hiệu năng) 🟡: A requirement describing a performance characteristic (timing, speed, volume).
Persona (Nhân vật đại diện) 🟡: A fictitious character representing a group of people with similar needs, values and habits.
Phrase template (Mẫu câu lệnh) 🟡: A template for the syntactic structure of a phrase that expresses an individual requirement.
Portability (Tính di động) 🔵: The ease with which a system can be transferred to another platform.
Practice (Thực hành) 🟡: A proven way of how to carry out certain types of tasks or activities.
Prioritization / Priority (Ưu tiên hóa / Độ ưu tiên) 🟡: The process of assigning levels of importance to a set of items.
Problem (Vấn đề) 🟡: A difficulty, open question or undesirable condition.
Process / Process model / Process pattern (Quy trình) 🟡: A set of interrelated activities performed in a given order.
Product / Product line (Sản phẩm / Dòng sản phẩm) 🟡: A software-based system or a jointly managed set of systems sharing a common core.
Product owner (Chủ sở hữu sản phẩm) 🔵: A person responsible for a product in terms of functionality, value and risk.
Prototype / Prototyping (Nguyên mẫu / Tạo nguyên mẫu) 🟡: A preliminary, partial realization of certain characteristics of a system.
Quality / Quality criteria (Chất lượng / Tiêu chí) 🟡: The degree to which a system satisfies stated and implied needs of its stakeholders.
Redundancy (Sự dư thừa) 🟡: Multiple occurrence of the same information or resource.
Refactoring (Tái cấu trúc) 🔵: The improvement of the internal quality of source code.
Release (Bản phát hành) 🟡: A configuration that has been released for installation and use by customers.
Reliability (Độ tin cậy) 🟡: The degree to which a system performs specified functions under specified conditions.
Requirements analysis (Phân tích yêu cầu) 🟡: Analysis of elicited requirements to understand and document them.
Requirements baseline (Đường cơ sở yêu cầu) 🟡: A baseline for a set of requirements.
Requirements document / Requirements specification (Tài liệu / Đặc tả yêu cầu) 🔴: A documented representation of a set of requirements.
Requirements management (Quản lý yêu cầu) 🟡: The process of managing existing requirements (storing, changing, tracing).
Requirements model (Mô hình yêu cầu) 🟡: A model created with the purpose of specifying requirements.
Requirements negotiation (Đàm phán yêu cầu) 🟡: A process where stakeholders work toward reaching an agreement to resolve conflicts.
Requirements source (Nguồn yêu cầu) 🟡: The source from which a requirement has been derived (stakeholders, documents, systems).
Requirements template (Mẫu yêu cầu) 🟡: A template for specifying requirements (phrase, form, or document templates).
Review (Rà soát/Đánh giá) 🟡: An evaluation of a work product by an individual or a group in order to find problems.
Risk (Rủi ro) 🟡: A possible event that threatens the success of an endeavor.

S - T - U - V - W

Safety / Security (An toàn sinh mạng / Bảo mật) 🟡: Các yêu cầu bảo vệ tính mạng con người (Safety) và bảo vệ hệ thống/dữ liệu (Security).
Satisfier (Yếu tố hài lòng) 🟡: A requirement that a stakeholder explicitly demands. Satisfaction increases with fulfillment.
Scenario (Kịch bản) 🟡: An ordered sequence of interactions between partners, in particular between a system and external actors.
Scope (Phạm vi) 🟡: The range of things that can be shaped and designed when developing a system.
Scrum (Scrum) 🔵: A popular process framework for agile development.
Semantics / Syntax (Ngữ nghĩa / Cú pháp) 🟡: Ý nghĩa (Semantics) và Cấu trúc (Syntax) của các ký hiệu trong một ngôn ngữ.
Semi-formal (Bán hình thức) 🟡: Something which is formal to some extent, but not completely (defined syntax but partial semantics).
Sequence diagram (Biểu đồ tuần tự) 🔵: A diagram type in UML which models interactions in sequential order.
Service (Dịch vụ) 🟡: The provision of some functionality to a human or a system by a provider.
Software requirements specification (SRS) (Đặc tả yêu cầu phần mềm) 🟡: A requirements specification pertaining to a software system.
Specification by example (Đặc tả qua ví dụ) 🔵: A technique that specifies test cases and requirements by providing examples.
Specification language (Ngôn ngữ đặc tả) 🔵: An artificial language created for expressing specifications.
Spike (Nghiên cứu đâm xuyên) 🔵: In agile: A task aimed at gaining insight or gathering information.
Sprint backlog (Danh sách tồn đọng Sprint) 🔵: A set of product backlog items selected to be implemented in the current sprint.
State machine / Statechart (Máy trạng thái) 🔵: A model describing the behavior of a system by a finite set of states.
State machine diagram / State-transition diagram (Biểu đồ máy trạng thái) 🔵: A diagrammatic representation of a state machine.
Steering committee (Ban chỉ đạo) 🟡: A committee that supervises a project.
Story / Story map / Storyboard 🔵: Kỹ thuật mô tả yêu cầu trong Agile (Câu chuyện, Bản đồ câu chuyện, Kịch bản phân cảnh).
Structured Analysis (Phân tích có cấu trúc) 🔵: An approach for specifying functionality based on data flow diagrams.
Supplier (Nhà cung cấp) 🟡: A person or organization who delivers a product or service.
Synonym (Từ đồng nghĩa) 🟡: A word having the same meaning as another word.
System requirements specification (SyRS) (Đặc tả yêu cầu hệ thống) 🟡: A requirements specification pertaining to a system (frequently used as synonym for requirements specification).
Task (Nhiệm vụ) 🟡: A coherent chunk of work to be done.
Timebox (Khung thời gian) 🔵: A fixed, non-extendable amount of time for completing a set of tasks.
Tool (Công cụ phần mềm) 🟡: A system that helps develop, operate and maintain systems.
UML (Unified Modeling Language) 🟡: A standardized language for modeling problems or solutions.
Unambiguity (Tính không mơ hồ) 🟡: The degree to which a requirement is expressed such that it cannot be understood differently.
Understandability / Usability (Tính dễ hiểu / Tính khả dụng) 🟡: The degree to which an item is comprehensible and usable.
Use case / Use case diagram / Use case model (Ca sử dụng) 🟡: A set of possible interactions between external actors and a system.
User / User requirement / User story (Người dùng / Yêu cầu người dùng / Câu chuyện người dùng) 🟡: Người sử dụng hệ thống và các yêu cầu/câu chuyện từ góc nhìn của họ.
User story template (Mẫu câu chuyện người dùng) 🔵: A phrase template of the form "As a , I want , so that ".
Variability / Variant / Variation point (Tính biến thiên / Biến thể / Điểm biến thiên) 🔵: Các thuật ngữ liên quan đến dòng sản phẩm (Product lines).
Velocity (Vận tốc) 🔵: In agile: The average amount of work that a team is able to complete in an iteration.
Verifiability (Tính có thể xác minh) 🟡: The degree to which the fulfillment of a requirement by an implemented system can be verified.
Version (Phiên bản) 🟡: An occurrence of an item which exists in multiple, time-ordered occurrences.
View / Viewpoint (Góc nhìn / Quan điểm) 🟡: An excerpt from a work product / A certain perspective on requirements.
Vision (Tầm nhìn) 🟡: A conceptual imagination of a future system or product.
Walkthrough (Rà soát có hướng dẫn) 🟡: A review in which the author leads the reviewers systematically through the work product.
Wireframe (Khung lưới) 🟡: A low-fidelity prototype built with simple materials.